Foto Jan van der Wolf op Pixabay
Een op drie volwassenen in OESO-landen heeft niet de nodige basisvaardigheden
Uit het OESO-onderzoek naar de vaardigheden van volwassenen (PIAAC 2023) blijkt dat bijna één op de drie volwassenen in OESO-landen onvoldoende kan lezen en rekenen. In meer dan een derde van de landen waarvoor gegevens beschikbaar zijn, is dit aandeel de voorbije tien jaar gestegen.
Een tekort aan basisvaardigheden heeft een grote impact op het dagelijkse leven. Mensen met lage taal- of rekenvaardigheden hebben minder kans op werk, verdienen gemiddeld minder, voelen zich minder gezond en zijn minder betrokken bij de samenleving.
Aangepast beleid nodig
Volwassenen met lage basisvaardigheden vormen geen homogene groep. Sommige mensen hebben zowel moeite met taal als met rekenen, terwijl anderen vooral in één van beide domeinen moeilijkheden hebben. Daarom zijn gerichte beleidsmaatregelen nodig die inspelen op verschillende noden en achtergronden.
Ook migratie- en taalachtergrond spelen een belangrijke rol. Voor een deel van de volwassenen hangen zwakke leesvaardigheden samen met taalverwerving en integratie, eerder dan met hun algemene cognitieve vaardigheden.
Volwassenenonderwijs bereikt de doelgroep onvoldoende
De mensen die het meest baat hebben bij opleiding en bijscholing nemen er het minst aan deel. Drempels zoals negatieve schoolervaringen in het verleden, financiële redenen, tijdsgebrek en onvoldoende ondersteuning op het werk houden hen vaak tegen. Mensen actief aanmoedigen om te leren via werkgevers, lokale organisaties, zorg- en welzijnsdiensten blijkt beter te werken dan een louter aanbodgerichte aanpak.
Intensieve ondersteuning nodig in Vlaanderen
De Vlaamse Gemeenschap wordt door de OESO ingedeeld bij de groep landen en regio’s waar volwassenen met lage basisvaardigheden gemiddeld verder verwijderd zijn van het gewenste competentieniveau. De OESO noemt intensieve begeleiding, kwalitatieve volwasseneneducatie en blijvende aandacht voor gelijke onderwijskansen cruciaal.
Investeren in preventie én levenslang leren
Volgens de OESO ligt de grootste winst in een combinatie van preventie en remediëring. Goede voorschoolse educatie, gelijke onderwijskansen en een sterk systeem voor levenslang leren zijn essentieel om de vicieuze cirkel van lage vaardigheden te doorbreken.
De OESO stelt vast dat een tekort aan basisvaardigheden een groot en toenemend maatschappelijk vraagstuk is. Lage geletterdheids- en rekenvaardigheden komen voor in alle moderne economieën en hebben belangrijke gevolgen voor de kansen van mensen op werk, welzijn en maatschappelijke participatie.
Tegelijk laat het onderzoek zien dat achter vergelijkbare cijfers vaak grote verschillen schuilgaan. De oorzaken, omvang en aard van de uitdagingen verschillen sterk tussen landen en bevolkingsgroepen. Er bestaat dan ook geen uniforme oplossing: effectieve maatregelen moeten afgestemd zijn op de specifieke behoeften van de doelgroep.
Een van de grootste uitdagingen is dat volwassenen die het meest baat hebben bij extra ondersteuning of opleiding vaak het moeilijkst worden bereikt. Volgens de OESO zijn daarom niet alleen een toegankelijk aanbod en kwaliteitsvolle leertrajecten nodig, maar ook actieve begeleiding en gerichte inspanningen om kwetsbare groepen te betrekken.
De Europese Commissie moedigt iedereen, ook volwassenen, aan om (levenslang) te leren. De Europese onderwijsruimte wil de drempels om te leren voor iedereen wegnemen en de kwaliteit van onderwijs en leren verbeteren. Daarvoor neemt ze